သုေတသနအရ ကမာၻ႔လူဦးေရ၏ သုံးပုံႏွစ္ပုံခန႔္ ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္ကူးစက္ခံရႏိုင္ဖြယ္ရွိ

ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္ကူးစက္ပ်ံ႕ႏွံ႔မႈႏႈန္းသည္ သိသိသာသာ ျမင့္တက္ေနေသာေၾကာင့္ ပိုမိုဆိုး႐ြားလာႏိုင္ၿပီး အဆိုပါဗိုင္းရပ္စ္ကို မဟန႔္တားႏိုင္ခဲ့ပါက ကမာၻ႔လူဦးေရ၏ သုံးပုံႏွစ္ပုံနီးပါး ကူးစက္ခံရႏိုင္ဖြယ္ရွိေၾကာင္း ေဟာင္ေကာင္တကၠသိုလ္မွ ျပည္သူ႔က်န္းမာေရးဆိုင္ရာပါေမာကၡ Gabriel Leung က သတိေပးေျပာၾကားလိုက္သည္။

Photos: AFP & EPA

တ႐ုတ္တြင္ ဗိုင္းရပ္စ္ကူးစက္ပ်ံ႕ႏွံ႔ႏိုင္မႈကို ေလ့လာမႈျပဳလုပ္ခဲ့သည့္ ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ (WHO) ၏ အႀကံေပးတစ္ဦးျဖစ္သူ Ira Longini ကလည္း ယခုတရားဝင္ထုတ္ျပန္ထားသည့္ ကူးစက္ခံရသည့္ လူဦးေရ ၆၀,၀၀၀ ကို ေက်ာ္လြန္ကာ တျဖည္းျဖည္း ဘီလီယံႏွင့္ခ်ီကာ ကူးစက္လာႏိုင္ေၾကာင္း မွန္းဆျပခဲ့သည္။

အကယ္၍ ဗိုင္းရပ္စ္သည္ ၎ပမာဏအထိ ေနရာေဒသမေ႐ြး ပ်ံ႕ႏွံ႔ခဲ့ပါက လူသန္းေပါင္းမ်ားစြာေနထိုင္သည့္ ေဒသမ်ားကို အဝင္အထြက္တားျမစ္မႈအပါအဝင္ တ႐ုတ္၏ တင္းက်ပ္ေသာ ကန႔္သတ္ထိန္းခ်ဳပ္မႈ အားနည္းပုံကို ထင္ရွားေစမည္ျဖစ္သည္။ WHO ၏ ၫႊန္ၾကားေရးမႉးခ်ဳပ္ျဖစ္သူ Tedros Adhanom Ghebreyesus ကမူ တ႐ုတ္၏လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားသည္ ႏိုင္ငံ၏က်န္အစိတ္အပိုင္းမ်ားႏွင့္ ကမာၻႀကီးအတြက္ ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ရန္ အခြင့္အေရးတစ္ခုျဖစ္ေၾကာင္း ခ်ီးက်ဴးေျပာဆိုခဲ့သည္။

ေရာဂါေျခခ်ဳပ္ျဖင့္ သီးသန႔္ထားျခင္းသည္ ဗိုင္းရပ္စ္ပ်ံ႕ပြားမႈႏႈန္းကို ေႏွးေကာင္းေႏွးႏိုင္ေသာ္လည္း ကာကြယ္မႈအက်ိဳးမသက္ေရာက္ခင္ အဆိုပါဗိုင္းရပ္စ္သည္ တ႐ုတ္ႏွင့္ႏိုင္ငံျပင္ပသို႔ ေျခသေဝထိုးေနမည္ျဖစ္သည္။ ဗိုင္းရပ္စ္ကူးစက္ခံရမႈ စစ္တမ္းေကာက္ယူပုံနည္းလမ္းေျပာင္းအၿပီး ေဖေဖာ္ဝါရီ ၁၃ ရက္က ကူးစက္ခံရမႈႏႈန္း ၁၅,၀၀၀ နီးပါးအထိ ျမင့္တက္ခဲ့သည္ကိုလည္း ေတြ႕ရွိခဲ့ရသည္။

Image result for wuhan virus

ဖေလာ္ရီဒါတကၠသိုလ္ Center for Statistics and Quantitative Infectious Diseases မွ တြဲဖက္ဒါ႐ိုက္တာျဖစ္သူ Longini ၏ တြက္ခ်က္ပုံနည္းလမ္းမွာ ကူးစက္ခံရသူသည္ သာမန္အားျဖင့္ အျခားလူ ႏွစ္ဦးမွ သုံးဦးအထိ ထပ္မံကူးစက္တတ္သည္ဆိုသည့္အခ်က္အလက္မ်ားကို အေျခခံထားျခင္းျဖစ္သည္။ ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ မစမ္းသပ္ႏိုင္ျခင္းႏွင့္ အခ်ိဳ႕လူမ်ားတြင္ အနည္းငယ္သာ ကူးစက္ခံရျခင္းမ်ားကလည္း ဗိုင္းရပ္စ္ပ်ံ႕ႏွံ႔မႈႏႈန္းကို ေျခရာခံရန္ အခက္ေတြ႕ေစသည္။

Image result for wuhan virus

ကူးစက္မႈကို ေလွ်ာ့ခ်ျခင္း

ေရာဂါကူးစက္မႈႏႈန္းကို ထက္ဝက္ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္လွ်င္ေတာင္ အၾကမ္းအားျဖင့္ ကမာၻ႔လူဦးေရ၏ သုံးပုံတစ္ပုံခန႔္သည္ ကူးစက္ခံရႏိုင္ေၾကာင္း၊ ကူးစက္ပ်ံ႕ႏွံ႔ႏိုင္မႈကို မေျပာင္းလဲႏိုင္ပါက ေစာင့္ၾကည့္စစ္ေဆးမႈႏွင့္ ကန႔္သတ္ထိန္းခ်ဳပ္မႈကိုသာ ေကာင္းေကာင္းလုပ္ႏိုင္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း၊ သီးသန႔္ခြဲထားျခင္းႏွင့္ ေရာဂါေျခခ်ဳပ္ျဖင့္ ထားျခင္းအားျဖင့္ ဗိုင္းရပ္စ္ကို အဆုံးသတ္သြားေစမည္မဟုတ္ေၾကာင္း Longini က ဂ်နီဗာရွိ WHO ႐ုံးခ်ဳပ္၌ျပဳလုပ္သည့္ အင္တာဗ်ဴးတစ္ခုတြင္ ေျပာဆိုခဲ့သည္။

Image result for wuhan virus

Imperial College London မွ သုေတသနပညာရွင္တစ္ဦးျဖစ္သူ Neil Ferguson က တ႐ုတ္ႏိုင္ငံတြင္ ေန႔စဥ္ႏွင့္အမွ် ကူးစက္ခံရသူ ၅၀,၀၀၀ အထိရွိႏိုင္ေၾကာင္း ခန႔္မွန္းေျပာခဲ့သည္။

Image result for wuhan virus

ဗိုင္းရပ္စ္ထိန္းခ်ဳပ္မႈကို ပိုမိုလုပ္ေဆာင္ႏိုင္ပါက တ႐ုတ္ျပင္ပ၌ မည္ကဲ့သို႔ အလြယ္တကူ ကူးစက္ပ်ံ႕ႏွံ႔သည္ဆိုသည့္ အခ်က္အလက္မ်ားကို လာမည့္ရက္သတၱပတ္အနည္းငယ္အတြင္း ေျပာျပႏိုင္မွာျဖစ္ေၾကာင္း၊ လူမ်ားသည္ ျပဳမူေနထိုင္ပုံေျပာင္းလဲေနၾကရၿပီး ၎သည္ အဆိုးဆုံးကိစၥရပ္တစ္ခုျဖစ္ေၾကာင္း ေဘာ့စတြန္ Northeastern တကၠသိုလ္မွ ဇီဝစာရင္းအင္းပညာရွင္ Alessandro Vespignani က သုံးသပ္ျပသည္။

Image result for wuhan virus

၂၀၀၃ ခုႏွစ္က SARS ေရာဂါတိုက္ဖ်က္ရာမွာ ႀကီးၾကပ္ခဲ့သူတစ္ဦးျဖစ္သည့္ ကူးစက္ေရာဂါကြၽမ္းက်င္ ပညာရွင္ David Heymann က ဗိုင္းရပ္စ္သည္ မည္သည့္အကြာအေဝးအထိ ေရာက္ႏိုင္သည္ကို ေကာင္းေကာင္းမွန္းဆႏိုင္ရန္ အခ်က္အလက္မ်ား ပိုမိုစုေဆာင္းဖို႔ လိုအပ္ေၾကာင္း၊ ေရာဂါျဖစ္ပြားမႈကို ေကာင္းေကာင္းထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ရန္ တ႐ုတ္ျပင္ပႏိုင္ငံမ်ားကို ေစာင့္ၾကည့္သြားမွာျဖစ္ၿပီး အခ်က္အလက္မ်ား ပိုမိုျပည့္စုံလာသည့္အခါ ပိုမိုေကာင္းမြန္တဲ့ပုံစံမ်ားကို ၎တို႔အေနျဖင့္ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္မွာျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာသည္။

Mizzima